خدیجه(س) همسر رسول خدا (ص)

امتیاز کاربران

ستاره فعالستاره فعالستاره فعالستاره فعالستاره فعال
 
khdijeh
... (خداوند هیچگاه برایم همسری بهتر از او جایگزین نکرد، او مرا تصدیق نمود هنگامی که هیچ کس مرا تصدیق نکرد، یاریم کرد در زمانی که هیچ کس مرا یاری نکرد، از مالش در اختیارم قرار داد زمانی که همه مالشان را از من دریغ کردند ...)
 
 
 
 
 
 
 
 
خدیجه(س) همسر رسول خدا (ص)
به نام خداوند بخشاینده ی بخشایشگر
و به یاد ولی خدا امام مهدی




حضرت خدیجه دختر خویلد مشهور به خدیجه ی کبری، ام المومنین، نخستین همسر پیامبر(ص) و مادر صدیقه ی کبری(حضرت زهرا (س)) است. در منابع اسلامی، با القابی همچون، طاهره، زکیه، سیده نساء القریش و بانوی بلند مرتبه و ام الزهرا، یاد شده است.

روز دهم ماه رمضان سال دهم بعثت پیامبر (ص) (سه سال قبل از هجرت) مدت کوتاهی پس از واقعه ی شعب ابوطالب، و چند روز پس از وفات حضرت ابوطالب از دنیا رفتند و در دامنه ی کوه حجون در مکه دفن شدند. و پیامبر (ص) آن سال را عام الحزن نام نهادند.

در مورد شخصیت، زندگی، و ازدواج با پیامبر (ص) آن جناب مسائل قابل دقتی مطرح است که بطور خلاصه به بعضی از آن ها اشاره می شود:

1ـ از نظر جایگاه و شخصیت معنوی: خدیجه بانویی شریف، ثروتمند و دارای اعتبار در روزگار خود بود، در روایات اسلامی، چهار زن را به عنوان سرور زنان جهان، و یا سرور زنان بهشت معرفی می کنند که عبارتند از: مریم مادر حضرت مسیح، اسیه همسر فرعون، خدیجه (س) و حضرت زهرا (س)  همچنین پیامبر(ص) خدیجه را از جمله زنان کامل در جهان و نیز به عنوان بهترین زنان عالم معرفی فرموده اند.

خدیجه از جمله کسانی است که قبل اسلام در جزیره العرب به نام (حنفاء) خوانده می شدند. حنفا از پیروان و نسل حضرت ابراهیم و اسماعیل (ع) بودند، که هیچ شائبه ی شرکی در آن ها نبود. همگی موحد و بر آیین حضرت ابراهیم و منتظر ظهور و رسالت پیامبر اکرم (ص) بودند؛ شخصیت هایی مانند عبدالمطّلب، عبدالله، ابوطالب، حمزه، آمنه، فاطمه بنت اسد، حلیمه ی سعدیه همگی از حنفا بودند، و خدیجه چرا چنین نباشد؟ چون مادر حضرت زهرا است و حضرت از اهل بیتی است که در مورد آن ها می خوانیم (شما نوری بودید در پشت پدر های با عظمت و رحم های مادران پاک و مطهّر).

یکی از مورخین اهل سنت می نویسد: (خدیجه این بانوی پاک و آگاه و پاک سرشت و انسان شیفته ی معنویت که حق گرائی، فضیلت طلبی، نو اندیشی، عشق به کمال و رشد و پیشرفت از ویژگی های او بود از همان روزگار جوانی نیز یکی از دختران نامدار و با فضیلت حجاز و عرب به شمار می رفت.

2ـ خدیجه (س) محبوب ترین همسر پیامبر (ص) بود، و در برابر اعتراض بعضی از همسرانش که به خاطر کرامت و بزرگ داشتن از خدیجه حتی بعد از وفاتش، سرزنش می کردند، و می گفتند: او زن مسنی بود و خدا بهتر از او را به شما داده ـ  ناراحت می شد و می فرمود:

(خداوند هیچگاه برایم همسری بهتر از او جایگزین نکرد، او مرا تصدیق نمود هنگامی که هیچ کس مرا تصدیق نکرد، یاریم کرد در زمانی که هیچ کس مرا یاری نکرد، از مالش در اختیارم قرار داد زمانی که همه مالشان را از من دریغ کردند ...) در تمام مدت عمرش دائما از او یاد می کرد.

در مقابل حضرت خدیجه هم تمام زندگی و وجودش را وقف پیامبر (ص) کرد. خدیجه در نهایت شوق و محبت به حضرت رسول (ص) گاهی این شعر را زمزمه می کرد که :

أسهَرَت عَینی فی هَواکَ صُبابَهً                وَ مُلِئَت قَلبی لَوعَهً وَ جُنوناً

محبوب من، چشمهایم در هوای شور و شوق و جذبه ی محبت تو خواب ندارد. و قلب من پر از سوز محبت و دیوانه ی توست.

آن زمان که پیامبر(ص) شبهای طولانی در غار حرا برای راز و نیاز با معبودمی رفت. فاصله ی کوهستانی مکه تا غار حرا را همسرش پیاده هر روز به سراغش می امد که غذا برایش بیاورد و همدم تنهایی او باشد.

در داستان تولد حضرت زهرا چهل شبانه روز پیامبر (ص) به فرمان خدا از همسرش در غار حرا فاصله گرفت و سپس در معراج از سیب بهشتی میل کرد و آثار وجودی صدیقه ی کبری در این مادر آشکار گردید.

3ـ یکی از مسائل مورد اختلاف تاریخی اینست که آیا خدیجه (س) قبل از ازدواج با رسول خدا (ص) همسران دیگری هم داشته است؟ آنچه از تحقیقات بعضی از محققین تاریخی امروز برمی آید اینست که:

با توجه به شخصیت معنوی و اجتماعی حضرت خدیجه، امکان ندارد آن جناب با افرادی که مشترک و یا از طبقات پایین جامعه بودند و شخصیت اجتماعی مهمی نداشتند ازدواج کرده باشد. و مسلما در زمان ازدواج با پیامبر(ص) دوشیزه بوده است.

و اگر فرزندانی را به او نسبت می دهند، در واقع دو فرزند خواهرش به نام هاله بوده اند که تحت سرپرستی او زندگی می کردند. و در زبان عربی ان ها را (ربیبه) می خواندند.

4ـ اختلاف تاریخی دیگر مربوط به سن حضرت (س) در زمان ازدواج با پیامبر (ص) است. آنچه که معروف است سن چهل یا چهل و پنج سالگی را زمان ازدواج می دانند اما با توجه به این که آخرین فرزند ایشان حضرت زهرا (س) در سال پنجم بعثت به دنیا می آمدند، یعنی بیست سال پس از ازدواج آن ها، سن خدیجه شصت سال می شود و امکان فرزند اوردن در آن سن بسیار بعید است. و با تحقیقاتی که دانشمندان. مورخان اسلامی انجام داده اند حد اکثر سن ازدواج در آن زمان بیست و هشت سال ذکر کرده اند.

5ـ بر اساس آیه ی 6 سوره ی احزاب، همه ی همسران پیامبر (ص) مادر مؤمنان (أمّ المؤمنین) هستند. با این ترتیب خدیجه هم امّ المؤمنین است و منحصر کردن این لقب به یکی از همسران پیامبر (ص) موردی ندارد.

6ـ از جمله ثمرات مهمّ ازدواج حضرت رسول اکرم(ص) با خدیجه (س)، ردّ تهدیداتی است که امروز از جانب مستشرقین و در دنیای مجازی در مورد حضرت (ص)، مطرح می شود. از جمله :

الف) همسران متعدّد پیامبر (ص) را دلیل بر روحیّه ی اشراف گری و ... دانستن:

پاسخ این است که: با توجّه به اینکه، درخواست ازدواج از جانب خدیجه بود، آن هم به خاطر عظمتی که در پیامبر (ص) می دید و آینده ای را که در مورد رسالت او از علمای اهل کتاب شنیده بود، و با عنایت به اینکه حضرت رسول(ص) تا سنّ پنجاه سالگی فقط با خدیجه که از نظر سنّی از او بزرگتر بوده زندگی کرده و تا مدّتی بعد از وفات خدیجه همسر دیگری انتخاب نکرده، این تهمت قابل رد است.

ب ) این که عدّه ای معتقد بودند که نظام دینی نظام طبقاتی است، وهمیشه اشراف و ثروتمندان در طول تاریخ، مخالف دین بودند و از دینداران بهره برداری طبقاتی می کردند.

حضور خدیجه ی کبری (س) به عنوان ثروتمندترین زن عرب، و همه ی ثروت خود را در اختیار پیامبر(ص) و از طریق پیامبر(ص) در اختیار فقیران و یتیمان و مستمندان قرار دادن، نشانه ی بی پایه بودن نظریّه ی طبقاتی است. و نشان دهنده ی این است که دین و دین داری با فطرت پاک انسان ها جلوه پیدا می کند و این تکیه بر فطرت است که اسلام را در همه ی طبقات اجتماعی رشد داده است.

ج) گاهی در نظریّات بعضی از مورّخین مطرح شده است که از عوامل پیشرفت اسلام، شمشیر علی ابن ابی طالب(ع) و پول و ثروت خدیجه(س) بوده است؟!

به نظر می آید این سخن کسانی باشد که تبلیغ می کنند که اسلام با زر و زور و یا تزویر بر دنیای زمان خود مسلّط و پیروز شده است، و دین مردم، دین تحمیلی بر اساس ترس و یا طمع است.

واقعیّت این است که شمشیر علی ابن ابی طالب(ع)، شمشیر دفاع از حریم دین و دفاع از مظلوم است و هیچ کس از ترس شمشیر علی(ع) مسلمان نشده است، و هر آنکه در برابر شمشیر علی(ع) قرار گرفته باقی نمانده است. خود او هم در محراب عبادتش به خاطر شدّت عدالتش به شهادت رسید. او دستی بر شمشیر برای دفاع از دین و مظلومان و محرومان داشت، و دستی از سر لطف و رحمت بر سر ایتام و محرومان و مستضعفان جامعه.

از طرف دیگر، درست است که ثروت خدیجه در اختیار پیامبر(ص) قرار گرفت، امّا از زمان ازدواجشان تا بعثت پیامبر(ص)، 15 سال فاصله است و همه ی اموال او در همان سال ها صرف توجّه به فقرا و یتیمان و مسکینان شد، و اگر بخشی از ثروت او باقی ماند، در شعب ابی طالب تا اندازه ای توانست مسلمانان را از مرگ نجات دهد. کدام مسلمان در صدر اسلام، به خاطر بدست آوردن ثروت خدیجه مسلمان شده است؟ و اگر قرار بود پول وسیله ای برای جذب افراد به اسلام باشد، بسیاری از شیفتگان ثروت و پول در کنار آن ها می آمدند و با بد شدن اوضاع مالی پیامبر(ص) از دور او پراکنده می شدند. امّا آنچه مسلّم است، فطرت پاک اصحاب پیامبر (ص) باعث گرد هم آمدن آنها شد. گرچه خیلی ها در نهایت فقر بودند.

آری، روز دهم رمضان سال دهم بعثت، خدیجه (س)، پیامبر(ص) و فرزند برومندش صدّیقه ی کبری(س) را تنها گذاشت و هاله ای از غم و احساس غربت، پدر و دختر را فرا گرفت.

منابع :

طبقات    ابن سعد

الصّحیح من سیره النّبی:جعفرمرتضی عاملی

بحار الأنوار:علامه مجلسی

پیغمبر و یاران :آیت الله عالمی

دائره المعارف تشیّع