معرفی کتاب: تفسیر امیرالمؤمنین علیه السلام

امتیاز کاربران

ستاره فعالستاره فعالستاره فعالستاره فعالستاره فعال
 
دسته: مجموعه مطالب نوشته شده توسط طالعی عبدالحسن بازدید: 1583
taf amirآنچه این تفسیر را از سایر تفاسیر ممتاز کرده توجه مفسر است بر تنزیل یا تأویل آیات آن هم نه با رأی شخصی؛ بلکه با عنایت به کلام مولی امیرالمؤمنین علیه السلام و در مواردی نیز از سایر معصومین علیهم السلام. به همین دلیل وی داعیه تفسیر تمامی آیات را ندارد. با ذکر مواردی اندک از برخی مجلدات این مجموعه، معرفی مختصر را به پایان می بریم.
 
 

 

 

بسم الله الرحمن الرحیم

معرفی کتاب: تفسیر امیرالمؤمنین علیه السلام از دکتر نادر فضلی

 

بسم الله الرحمن الرحیم


 النور المبین فی التفسیر المأثور عن أمیرالمؤمنین علیه السلام
 فضلی، نادر
 رایحه، تهران، 1394


تا سال 1394، هفت مجلد از این تفسیر چاپ شده است:
جلد اول: تمهیدات و مقدمات
جلد دوم: حمد و بقره تا آیه 38
جلد سوم: بقره از آیه 40تا آیه 150
جلد چهارم: بقره از آیه 151تا آیه 207
جلد پنجم: بقره از آیه 210تا آیه 286
جلد ششم: آل عمران از آیه 1تا 104
جلد هفتم: آل عمران از آیه 107 تا 200

آنچه این تفسیر را از سایر تفاسیر ممتاز کرده توجه مفسر است بر تنزیل یا تأویل آیات آن هم نه با رأی شخصی؛ بلکه با عنایت به کلام مولی امیرالمؤمنین علیه السلام و در مواردی نیز از سایر معصومین علیهم السلام. به همین دلیل وی داعیه تفسیر تمامی آیات را ندارد. با ذکر مواردی اندک از برخی مجلدات این مجموعه، معرفی مختصر را به پایان می بریم.

نکاتی کلی در مورد تفسیر:
• از آنجا که قرآن وحیانی است، تبیین و تفسیر آن نیز باید وحیانی باشد. عقول بشر از فهم ژرفای معانی و تفسیر و تأویل قرآن ناتوان است. (2: 6)
• کلام الهی هیچ شباهتی به کلام بشر ندارد. (2: 19)
• دانش همه چیز در قرآن هست اما در آن به روی بشر باز نشده مگر به تعلیم معلمان واقعی قرآن. (2: 7)
• حرکت کوه ها و طی الارض از این دانش است(2: 17)
• هر که جز از در وارد شد، سارق است. (2: 18)
• قرآن زنده است اگر با نزول آیاتی در مورد گروهی و مرگ آن گروه، آیات هم بمیرند، قرآن مرده بود؛ اما چنین نیست. (2: 10)
• ائمه علیهم السلام هم تفسیر به رأی ندارند، آنچه دارند از رسول خدا دارند. (2: 13-15)
• آیات قرآن بینه است اما این آیات بینات ظرفی دارد الهی. و آن تنها کسانی اند که دانش آن به آنها داده شده (2: 16)
• محتوای حدیث شریف ثقلین بر تک تک موارد فوق دلالت دارد. (2: 17)
• قرآن نمی تواند حجت باشد مگر به قیم قرآن(2: 23)

دانستنی هایی در مورد سوره حمد:
• فاتحة الکتاب، ام الکتاب، ام القرآن، قرآن عظیم، سبع مثانی از نام‌های دیگر این سوره اند(2: 29)
• تمامی مبانی خیر و حکمت، دین و دینداری در این سوره جمع شده است(2: 30) و حاوی اسم اعظم الهی است. (2: 33)
• در الذریعه حدود ۲۰ کتاب مستقل برای تفسیر این سوره ذکر شده است. (2: 31)
• هیچ پیامبری در این سوره شریک نیست مگر حضرت سلیمان در بسم الله الرحمن الرحیم. (2: 37)
• کسی‌که به قرائت‌کننده این سوره گوش فرا دهد، یک سوم آنچه پاداش به قاری داده می‌شود نصیب او می‌شود. (2: 37)
• سوره حمد از گنجی زیر عرش بر پیامبر اکرم در مکه نازل شد. (2: 42)
• در سوره حمد حرف فا نیست. قدرت شفابخشی عجیبی در این سوره نهاده شده. (2: 47)
• حضرت امیرالمومنین علیه السلام فرمودند:
اگر می‌خواستم بار ۷۰ شتر را از تفسیر فاتحه الکتاب سنگین می‌کردم.(2: 198)
اما قیصر که از تفسیر سوره حمد از عمر سوال کرد، خلیفه پاسخ آنها را نمی‌دانست.(2: 194)

نکاتی در مورد بسم الله الرحمن الرحیم:
• خواندن این آیه پاداشی بزرگ دارد: ۴ هزار حسنه در برابر هر حرف، پاک شدن ۴ هزار گناه در برابر هر حرف، بالا بردن ۴ هزار درجه در برابر هر حرف. (2: 52)
• این آیه به اسم اعظم نزدیک تر است از سیاهی چشم به سفیدی آن. (2: 53)
• این آیه یکی از هفت آیه سوره حمد است. (2: 77) هر که آن را در نماز نخواند شیطان آن را از یاد و خاطرش برده است. (2: 79)

نکاتی در مورد الحمدلله:
• مصیبت دیده های بزرگ عالم همچون حضرت زهرا و حضرت زینب و امام سجاد علیهم السلام با آن همه بار مصیبت، خطبه های خویش را با حمد خدا آغاز کرده‌اند. (2: 86 )
• سپاس خداوند به شمار نمی‌آید.(2: 93)
• حضرت امیرالمومنین علیه السلام به کمیل فرمودند اگر برای هر نعمت الحمدلله بگویی بهره خود را از نعمت افزون کرده ای.(2: 100)

نکاتی در مورد الرحمن الرحیم:
• صفت "الرحمن الرحیم" در ۱۱۸ جای قرآن از جمله آغاز ۱1۳ سوره قرآن آمده است.(2: 134 )
• حق رسول خدا بزرگتر از حق پدر و مادر است... و خویشاوندان آن حضرت سزاوارترند تا به آنها بپیوندیم.(2: 140)

نکاتی در مورد یوم الدین:
• در قران از قیامت با ده‌ها نام یاد شده؛ از جمله "یوم الدین".(2: 147) البته در تأویل "یوم الدین" دو روز دیگر نیز بیان شده است:
1. روزی که در عالم میثاق، بر ولایت امیرالمومنین علیه السلام پیمان گرفتند.
2. روز خروج حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف.(2: 151)

نکاتی در مورد ایاک نعبد و ایاک نستعین
• خدای تعالی می فرماید: بزرگترین گناهان نزد من کفر به من و به پیامبرم و دشمنی ورزیدن با ولیّ بعد از محمد صلی الله علیه و آله و سلم علی بن ابیطالب و جدا شدن از او و اولیای پس از اوست.(2: 171) و نیز بدانید مبغوض ترین آفریدگان نزد من -به ترتیب شدت بغض من به آنان- این افراد هستند:
1. کسی که خویشتن را به من همانند نماید و ادعای خدایی کند.
2. کسی که خود را با محمد صلی الله علیه و آله و سلّم برابر بداند و در نبوت با او ستیز کند و مدعی پیامبری شود.(2: 172)

نکاتی در مورد "اهدناالصراط المستقیم":
• هدایت به صراط مستقیم در ۲۳ آیه قرآن آمده است که تأویل بسیاری از آنها همان ولایت علی علیه السلام است.(2: 176)

دانستنی هایی چند از سوره بقره:
• از حکمت های نقل داستان گذشتگان، عبرت گیری آیندگان از آنهاست. (3: 3)
• آنچه در بنی اسرائیل رخ داده در این امت نیز اتفاق می افتد قدم به قدم و مو به مو (3: 6) و جب به وجب و ذراع به ذراع باع به باع(3: 9)
• بنی اسرائیل در برابر آن همه نعمت خداوند نافرمانی کردند و پیمان شکستند و حق را پوشاندند و گوساله پرستیدند و درخواست‌های عجیب کردند و مرتکب گناهان بزرگ و نابخشودنی شدند و حتی دست ناپاک و پلید خویش را به کشتن پیامبران آلودند ...(3: 5) امت اسلام نیز دچار آزمون‌هایی بس سخت شد و در بسیاری از آن آزمون ها شکست خورد.(3: 6-7)
• امت اسلام با وجود سفارش‌های پی‌درپی پیامبر در پیروی از علی علیه السلام از فرمان رسول خدا سرپیچی کردند و جانشین آن حضرت را خانه نشین کردند(3: 7)
• سه نکته عملی برای سرفرازی و بلندمرتبگی: وضوی کامل در سختی سرما، انتظار نماز در پی نماز دیگر، گام برداشتن به سوی نماز جماعت در شب و روز. (3: 23)
• لب‌های خطیبان دنیایی را با قیچی‌های آتشین برش می دهند. (3: 23)
• از کسانی مباش که چون بلایی به او برسد با بیچارگی و درماندگی خدا را می خواند، و اگر به راحتی و آسایش برسد مغرور و فریفته می شود و روی از خدا می گرداند(3: 38)
• تکذیب کننده شفاعت رسول خدا، از آن بی بهره می ماند. (3: 70)
• خداوند گرامی تر از آن است که به او ستم شود؛ خداوند ستم بر ائمه علیهم السلام را ستم بر خود قرار داده است (3: 107و111)
• وقتی پیامبر تمام علم و حکمت را به امیرالمومنین علیه السلام داد فرمود: من شهر علمم و علی در آن است؛ از طرفی خداوند هم فرمود قدر این باب را بدانید و با حالت سجود وارد آن شوید و خانه‌ها(ی دانش) را از درهای آن (یعنی امیرالمومنین علیه السلام و ائمه) وارد شوید که اینان ابواب الله هستند و راهنمایان به بهشت برین. (3: 115-116)
• همچنان که برخی بنی اسرائیل اطاعت کردند و نتیجه آن این شد که گرامی داشته شدند و بعضی دیگر سرپیچی کردند و نتیجه آن این بود که عذاب شدند؛ شما هم همینطور، آنان که به بزرگداشت حق اهل بیت علیهم السلام امر شدند اما خیانت کردند و مخالفت ورزیدند همان معصیت کارانند. (3: 123)
• با جوشش دوازده چشمه از دل سنگ با عصای موسی و اذن الهی، بنی اسرائیل از تشنگی نجات یافتند(3: 125)
• خداوند نعمت خود را بر امت پیامبر با دوازده امام علیهم السلام (به عدد دوازده چشمه) تمام کرده است (3: 126)
• مردم در حدیبیه نیز معجزاتی مشابه و برتر، از رسول خدا دیدند. (3: 133-134 )
• هرکار خیری به فضل و توفیق الهی است و هر فعل بدی که مرتکب می شویم به مهلت دادن خداوند است و حلم و عفو فراوان او(3: 141)
• سنگدلی از بزرگترین تیره بختی های آدمی است(3: 147) کثرت تکلم بدون ذکر خدا، خاک ریختن پسر بر قبر پدر و برعکس، خوردن خون حیوان، آرزوی ماندن در دنیا، و طول آرزوهای دنیایی، خوابیدن با شکم پر و پرخوری، نگاه کردن به فرد بخیل، ترک کردن یاد خدا، کثرت اموال، زیادی گناهان، از عوامل قساوت قلبند(3: 143-146)
• ولایت علی علیه السلام حسنه ای است که هیچ بدی‌ای به آن ضرر نمی رساند؛ و دشمنی با امیرالمومنین علیه السلام بدی ای است که هیچ خوبی با آن سود رساننده نیست(3: 167-168)
• ای سلمان! وای، تمام وای بر کسی که حق معرفت ما (امامان) را نمی شناسد و برتری ما را انکار می کند. (3: 174)
• خوش‌سخنی دارایی را می افزاید، رزق و روزی را فراوان می کند، اجل انسان را به فراموشی می سپارد، محبوبیت در میان خانواده به ارمغان می آورد، و شخص را به بهشت وارد می کند. (3: 176)
• نیکو سخن بگو تا به نیکویی یاد شوی(3: 183)
• شخص بزرگوار هرگز سخن زشت بر زبان جاری نمی کند(3: 187)
• همه می دانند ۱۰۰ هزار درهم از چهار دینار بیشتر است؛ اما پیامبر خدا بر نگهداری این اندک هم نگران بود، نکند مرگ او را فرا گیرد... اما عثمان را باکی نبود که آن همه مال و ثروت مسلمانان در اختیار او باشد ... این تذکار ابوذر بود به عثمان(3: 182)
• ...

خوشه چینی از این بوستان معطر با این وقت اندک ممکن نیست. به همین مقدار اکتفا شد. علاقه مندان را به مطالعه ی این مجموعه ی تفسیری که با طرحی نو فراهم شده فرا می خوانیم. والسلام